بهداشت روان از منظر آیات قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی‌زندگی
(صفحه‌ای تازه حاوی «'''<big>بهداشت روان از منظر آیات قرآن</big>'''؛ روان‌شناسی شخصیت سالم در قرآن. <br> ب...» ایجاد کرد)
 
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''<big>بهداشت روان از منظر آیات قرآن</big>'''؛ روان‌شناسی شخصیت سالم در قرآن.  
'''<big>بهداشت روان از منظر آیات قرآن</big>'''؛ روان‌شناسی شخصیت سالم در قرآن.  
<br>
<br>
بهداشت روان، دانش و هنری است که به افراد کمک می‌کند تا با ایجاد روش‌هایی صحیح از لحاظ روانی و عاطفی بتوانند با محیط خود سازگاری نموده و راه‌حل‌های مطلوب‌تری را برای حل مشکلات‌شان انتخاب نمایند. بهداشت روانی در تعریف سازمان جهانی بهداشت عبارت است از قابلیت ارتباط موزون و هماهنگ با دیگران، تغییر و اصلاح محیط فردی و اجتماعی و حل تضادها و تمایلات شخصی به طور منطقی، عادلانه و مناسب و به‌طور خلاصه؛ تأمین شدن سلامت روانی فردی و اجتماعی، پیشگیری از ابتلاء به اختلال روانی، درمان مناسب و بازتوانی آن.<ref>[https://web.ssu.ac.ir/Dorsapax/userfiles/Sub175/22ravan.pdf پاک روان و صادقی، کتاب جامع بهداشت عمومی، سایت جامع علوم پزشکی ایران، 29 اردیبهشت 1397، فصل12 (بهداشت روان)، صفحه 1908.]</ref>
بهداشت روان، دانش و هنری است که به افراد کمک می‌کند تا با ایجاد روش‌هایی صحیح از لحاظ روانی و عاطفی بتوانند با محیط خود سازگاری نموده و راه‌حل‌های مطلوب‌تری را برای حل مشکلات‌شان انتخاب نمایند. بهداشت روانی در تعریف سازمان جهانی بهداشت عبارت است از قابلیت ارتباط موزون و هماهنگ با دیگران، تغییر و اصلاح محیط فردی و اجتماعی و حل تضادها و تمایلات شخصی به طور منطقی، عادلانه و مناسب و به‌طور خلاصه؛ تأمین شدن سلامت روانی فردی و اجتماعی، پیشگیری از ابتلاء به اختلال روانی، درمان مناسب و بازتوانی آن.<ref>[https://web.ssu.ac.ir/Dorsapax/userfiles/Sub175/22ravan.pdf پاک‌روان و صادقی، کتاب جامع بهداشت عمومی، سایت جامع علوم پزشکی ایران، 29 اردیبهشت 1397، فصل 12 (بهداشت روان)، صفحه 1908.]</ref>


سلامت روانی انسان یک امر مهم و اساسی در قرآن است. بهداشت روانی در قرآن یک هدف است که از دقت در موارد زیر می‌توان آن را درک کرد:
سلامت روانی انسان یک امر مهم و اساسی در [[قرآن]] است. بهداشت روانی در قرآن یک هدف است که از دقت در موارد زیر می‌توان آن را درک کرد:
<br>
<br>
1. شرط سعادت و رستگاری اخروی، بهداشت روان است.<ref>سوره شعراء، آیه 89-88.</ref><ref>سوره فجر، آیه 27-30.</ref><ref>سوره شمس، آیه 9-10.</ref>
1. شرط سعادت و رستگاری اخروی، بهداشت روان است.<ref>سوره شعراء، آیه 89-88.</ref><ref>سوره فجر، آیه 27-30.</ref><ref>سوره شمس، آیه 9-10.</ref>
خط ۱۷: خط ۱۷:
1ـ شیوه‌های استنباط؛ در اين قسم بر اساس آموزه‌های قرآنی به گمان و ظن اعتنا نمی‌شود؛<ref>سوره یونس، آیه 36؛ سوره اسراء، آیه 36.</ref>  همچنين از شکاکیت و بدگمانی به دور است؛<ref>سوره حجرات، آیه12.</ref>  منطقی، تحلیلی و عقلانی است؛<ref>سوره سبأ، آیه 46؛ سوره بقره، آیه73؛ سوره انفال، آیه 22.</ref>  به دنبال کشف حقیقت از راه گفتگو و تحقیق است<ref>سوره زمر، آیه 18.</ref>  و با اصالت همراه است نه با اکثریت.<ref>سوره انعام، آیه116؛ سوره هود، آیه17.</ref>   
1ـ شیوه‌های استنباط؛ در اين قسم بر اساس آموزه‌های قرآنی به گمان و ظن اعتنا نمی‌شود؛<ref>سوره یونس، آیه 36؛ سوره اسراء، آیه 36.</ref>  همچنين از شکاکیت و بدگمانی به دور است؛<ref>سوره حجرات، آیه12.</ref>  منطقی، تحلیلی و عقلانی است؛<ref>سوره سبأ، آیه 46؛ سوره بقره، آیه73؛ سوره انفال، آیه 22.</ref>  به دنبال کشف حقیقت از راه گفتگو و تحقیق است<ref>سوره زمر، آیه 18.</ref>  و با اصالت همراه است نه با اکثریت.<ref>سوره انعام، آیه116؛ سوره هود، آیه17.</ref>   


2ـ شناخت نسبت به مبدأ جهان؛ یک شخصیت سالم از نظر قرآن، خاستگاه واحدی برای جهان متصور است و آن خدایی است<ref>سوره زمر، آیه 62.</ref>  که دائما در حال اداره هستی است؛<ref>سوره زمر، آیه 62؛ سوره انعام، آیه 164.</ref>  از اين‌رو فقط به خدا باید اتکاء داشت<ref>سوره نساء، آیه 81.</ref>  و به او اعتماد و تکیه کرد.<ref>سوره شعراء، آیه 217.</ref>  او حامی درستی است و کسانی را که در راه درست باشند یاری می‌کند.<ref>سوره هود، آیه 65.</ref>  خداوند تسلط کاملی به جهان دارد و از حد و اندازه همه چیز آگاه است.<ref>سوره حجز، آیه21؛ سوره قمر، آیه 49.</ref>  او قادر به انجام هر کاری است که اراده می‌کند،<ref>سوره ابراهیم، آیه 27.</ref>  و به کسی حساب پس نمی‌دهد اما هر موجود دیگری باید در پیشگاه او پاسخ‌گو باشد.<ref>سوره انبیاء، آیه 23.</ref>  البته این همه قدرت موجب ظلم و ستم<ref>سوره نساء، آیه 40.</ref>  و انحراف او از حق نمی‌شود،<ref>سوره کهف، آیه 49.</ref>  بلکه او مهربانی را بر خود واجب کرده است.<ref>سوره انعام، آیه 12.</ref>  در وجود خدا اشتباه،<ref>سوره طه، آیه 52.</ref>  زوال،<ref>سوره فرقان، آیه 58.</ref> خواب<ref>سوره بقره، آیه 255.</ref>  و غفلت<ref>سوره مریم، آیه 64.</ref>  راه ندارد.  
2ـ شناخت نسبت به مبدأ جهان؛ یک شخصیت سالم از نظر [[قرآن]]، خاستگاه واحدی برای جهان متصور است و آن خدایی است<ref>سوره زمر، آیه 62.</ref>  که دائما در حال اداره هستی است؛<ref>سوره زمر، آیه 62؛ سوره انعام، آیه 164.</ref>  از اين‌رو فقط به خدا باید اتکاء داشت<ref>سوره نساء، آیه 81.</ref>  و به او اعتماد و تکیه کرد.<ref>سوره شعراء، آیه 217.</ref>  او حامی درستی است و کسانی را که در راه درست باشند یاری می‌کند.<ref>سوره هود، آیه 65.</ref>  خداوند تسلط کاملی به جهان دارد و از حد و اندازه همه چیز آگاه است.<ref>سوره حجز، آیه21؛ سوره قمر، آیه 49.</ref>  او قادر به انجام هر کاری است که اراده می‌کند،<ref>سوره ابراهیم، آیه 27.</ref>  و به کسی حساب پس نمی‌دهد اما هر موجود دیگری باید در پیشگاه او پاسخ‌گو باشد.<ref>سوره انبیاء، آیه 23.</ref>  البته این همه قدرت موجب ظلم و ستم<ref>سوره نساء، آیه 40.</ref>  و انحراف او از حق نمی‌شود،<ref>سوره کهف، آیه 49.</ref>  بلکه او مهربانی را بر خود واجب کرده است.<ref>سوره انعام، آیه 12.</ref>  در وجود خدا اشتباه،<ref>سوره طه، آیه 52.</ref>  زوال،<ref>سوره فرقان، آیه 58.</ref> خواب<ref>سوره بقره، آیه 255.</ref>  و [[غفلت]]<ref>سوره مریم، آیه 64.</ref>  راه ندارد.  


3ـ شناخت نسبت به محیط؛ یک شخصیت سالم از نظر قرآن، دنیا را محل تلاش و کوشش و استفاده از منافع آن می‌داند<ref>سوره قصص، آیه 73.</ref>  و دل در گرو دنیا ندارد چون آن را مقدمه‌ای برای حیات ابدی در آخرت می‌داند.<ref>سوره توبه، آیه 38؛ سوره کهف، آیه 46.</ref>  صاحب شخصیت سالم، بلایای دنیا را عاملی برای تکامل و امتحان الهی دانسته<ref>سوره بقره، آیه 155.</ref>  و نیک می‌داند که آن‌چه به‌ظاهر نیک است چه‌بسا شر باشد، و وقایع به‌ظاهر شر چه‌بسا خیر است<ref>سوره بقره، آیه 216.</ref>  و می‌داند هر مصیبت و مشکلی که برای انسان پیش می‌آید، از خود انسان ناشی شده و این مقتضای قضای الهی است.<ref>سوره حدید، آیه 22.</ref>  چنین شخصیتی قومیت و نژاد را موجب برتری بر دیگران نمی‌داند.<ref>سوره حجرات، آیه 13.</ref>
3ـ شناخت نسبت به محیط؛ یک شخصیت سالم از نظر [[قرآن]]، دنیا را محل تلاش و کوشش و استفاده از منافع آن می‌داند<ref>سوره قصص، آیه 73.</ref>  و دل در گرو دنیا ندارد چون آن را مقدمه‌ای برای حیات ابدی در آخرت می‌داند.<ref>سوره توبه، آیه 38؛ سوره کهف، آیه 46.</ref>  صاحب شخصیت سالم، بلایای دنیا را عاملی برای تکامل و امتحان الهی دانسته<ref>سوره بقره، آیه 155.</ref>  و نیک می‌داند که آن‌چه به‌ظاهر نیک است چه‌بسا شر باشد، و وقایع به‌ظاهر شر چه‌بسا خیر است<ref>سوره بقره، آیه 216.</ref>  و می‌داند هر مصیبت و مشکلی که برای انسان پیش می‌آید، از خود انسان ناشی شده و این مقتضای قضای الهی است.<ref>سوره حدید، آیه 22.</ref>  چنین شخصیتی قومیت و نژاد را موجب برتری بر دیگران نمی‌داند.<ref>سوره حجرات، آیه 13.</ref>


4ـ شناخت نسبت به خود؛ شخصیت سالم از نظر قرآن به محدودیت قدرت خود، آگاهی دارد و انتظارات خود را بر اساس آن، تنظيم می‌کند.<ref>سوره بقره، آیه 233.</ref>  او نسبت به شناخت خود بی‌تفاوت نیست،<ref>سوره مائده، آیه 105.</ref>  زندگی و حیات خود را پوچ و بیهوده ندانسته و برای رسیدن به هدف، سختی و رنج را لازمه زندگی دنیا می‌داند.<ref>سوره انشقاق، آیه 6.</ref>  چنین انسانی زندگی دنیا را دائمی نمی‌انگارد و زندگی پس از مرگ را به‌خوبی باور دارد.<ref>سوره عنکبوت، آیه 57؛ سوره بقره، آیه 28.</ref>  
4ـ شناخت نسبت به خود؛ شخصیت سالم از نظر [[قرآن]] به محدودیت قدرت خود، آگاهی دارد و انتظارات خود را بر اساس آن، تنظيم می‌کند.<ref>سوره بقره، آیه 233.</ref>  او نسبت به شناخت خود بی‌تفاوت نیست،<ref>سوره مائده، آیه 105.</ref>  زندگی و حیات خود را پوچ و بیهوده ندانسته و برای رسیدن به هدف، سختی و رنج را لازمه زندگی دنیا می‌داند.<ref>سوره انشقاق، آیه 6.</ref>  چنین انسانی زندگی دنیا را دائمی نمی‌انگارد و زندگی پس از مرگ را به‌خوبی باور دارد.<ref>سوره عنکبوت، آیه 57؛ سوره بقره، آیه 28.</ref>  


===ب) ویژگی‌های عاطفی؛===
===ب) ویژگی‌های عاطفی؛===
از نظر قرآن شخصیت سالم، برای شاد بودن، منتظر رفع مشکلات نمی‌ماند؛<ref>سوره غافر، آیه 83.</ref> از خوبی‌ها ذوق‌زده و مغرور نمی‌گردد و به‌خاطر نداشته‌هایش ناامید نمی‌شود.<ref>سوره حدید، آیه 23.</ref>  چنین انسانی احساس امنیت و آرامش درونی خود را حفظ می‌کند؛<ref>سوره انعام، آیه 82.</ref>  در برابر ناملایمات خشم خود را فرومی‌نشاند و گذشت را پیشه می‌کند.<ref>سوره آل عمران، آیه 134.</ref>   
از نظر [[قرآن]] شخصیت سالم، برای شاد بودن، منتظر رفع مشکلات نمی‌ماند؛<ref>سوره غافر، آیه 83.</ref> از خوبی‌ها ذوق‌زده و مغرور نمی‌گردد و به‌خاطر نداشته‌هایش ناامید نمی‌شود.<ref>سوره حدید، آیه 23.</ref>  چنین انسانی احساس امنیت و آرامش درونی خود را حفظ می‌کند؛<ref>سوره انعام، آیه 82.</ref>  در برابر ناملایمات خشم خود را فرومی‌نشاند و گذشت را پیشه می‌کند.<ref>سوره آل عمران، آیه 134.</ref>   


او به دیگران حسادت نمی‌ورزد<ref>سوره نساء، آیه 54.</ref>  و بر آنان برتری نمی‌جوید؛<ref>سوره یونس، آیه 183.</ref>  حس ارزشمند بودن را در خود زنده نگاه می‌دارد و از احساس حقارت به‌دور است؛<ref>سوره تین، آیه 4؛ سوره مومنون، آیه 14.</ref> نسبت به دیگران خیرخواه و مهربان است<ref>سوره فتح، آیه 29.</ref>  و پذیرش مرگ و پایان زندگی، او را دچار اضطراب نمی‌کند.<ref>سوره بقره، آیه 156؛ سوره آل عمران، آیه 158.</ref>  
او به دیگران حسادت نمی‌ورزد<ref>سوره نساء، آیه 54.</ref>  و بر آنان برتری نمی‌جوید؛<ref>سوره یونس، آیه 183.</ref>  حس ارزشمند بودن را در خود زنده نگاه می‌دارد و از احساس حقارت به‌دور است؛<ref>سوره تین، آیه 4؛ سوره مومنون، آیه 14.</ref> نسبت به دیگران خیرخواه و مهربان است<ref>سوره فتح، آیه 29.</ref>  و پذیرش مرگ و پایان زندگی، او را دچار اضطراب نمی‌کند.<ref>سوره بقره، آیه 156؛ سوره آل عمران، آیه 158.</ref>  


===ج) ویژگی‌های رفتاری؛===
===ج) ویژگی‌های رفتاری؛===
در قرآن ویژگی‌های رفتاری زیادی برای یک شخصیت سالم بیان شده است؛ انسان بهره‌مند از شخصيت سالم درباره چیزی که نمی‌داند،<ref>سوره نجم، آیه 28.</ref> اظهارنظر نمی‌کند؛  بدون پیش‌داوری، تحقیق را سرلوحه عملکرد خويش قرار می‌دهد؛<ref>سوره زمر، آیه 18.</ref> از قوانین و حدود تبعیت می‌کند؛<ref>سوره نحل، آیه 128.</ref>  تا جایی که بتواند در پی اصلاح امور است<ref>سوره هود، آیه 88.</ref>  و در تعامل با سایر انسان‌ها جانب انصاف را رعايت کرده و از کم‌فروشی و کم‌کاری پرهیز می‌کند.<ref>سوره بقره، آیه 44؛ سوره هود، آیه 45.</ref>   
در [[قرآن]] ویژگی‌های رفتاری زیادی برای یک شخصیت سالم بیان شده است؛ انسان بهره‌مند از شخصيت سالم درباره چیزی که نمی‌داند،<ref>سوره نجم، آیه 28.</ref> اظهارنظر نمی‌کند؛  بدون پیش‌داوری، تحقیق را سرلوحه عملکرد خويش قرار می‌دهد؛<ref>سوره زمر، آیه 18.</ref> از قوانین و حدود تبعیت می‌کند؛<ref>سوره نحل، آیه 128.</ref>  تا جایی که بتواند در پی اصلاح امور است<ref>سوره هود، آیه 88.</ref>  و در تعامل با سایر انسان‌ها جانب انصاف را رعايت کرده و از کم‌فروشی و کم‌کاری پرهیز می‌کند.<ref>سوره بقره، آیه 44؛ سوره هود، آیه 45.</ref>   


چنین انسانی آسایش خود را به‌خاطر آسایش دیگران، کنار می‌گذارد؛<ref>سوره حشر، آیه 9.</ref>  در برابر ظالم، از مظلوم دفاع می‌کند؛<ref>سوره نحل، آیه 41.</ref>  بدی دیگران را به اندازه پاسخ می‌دهد؛<ref>سوره نحل، آیه 126. </ref>  به زندگی اجتماعی مایل است و از انزوا به‌دور است؛<ref>سوره آل عمران، آیه 103.</ref>  با دیگران مشورت می‌کند و از نظرات آنان بهره‌ می‌گيرد؛<ref>سوره شوری، آیه 38.</ref>  در امانت، خیانت نمی‌کند<ref>سوره مومنون، آیه 8.</ref>  و به عهد خود وفادار است؛<ref>سوره بقره، آیه 177.</ref>  اهل اسراف نیست؛<ref>سوره اعراف، آیه 31.</ref>  روابط جنسی را در محدوده متعین و متعارف نگه‌داشته و زیاده‌روی نمی‌کند؛<ref>سوره مومنون، آیه 5-8.</ref>  سحرخیز است<ref>سوره آل عمران، آیه 17.</ref>  و وقت خود را هدر نداده<ref>سوره مومنون، آیه 3.</ref> و هر کاری را در وقت خودش انجام می‌دهد.<ref>سوره شرح، آیه 7.</ref>
چنین انسانی آسایش خود را به‌خاطر آسایش دیگران، کنار می‌گذارد؛<ref>سوره حشر، آیه 9.</ref>  در برابر ظالم، از مظلوم دفاع می‌کند؛<ref>سوره نحل، آیه 41.</ref>  بدی دیگران را به اندازه پاسخ می‌دهد؛<ref>سوره نحل، آیه 126. </ref>  به زندگی اجتماعی مایل است و از انزوا به‌دور است؛<ref>سوره آل عمران، آیه 103.</ref>  با دیگران مشورت می‌کند و از نظرات آنان بهره‌ می‌گيرد؛<ref>سوره شوری، آیه 38.</ref>  در امانت، خیانت نمی‌کند<ref>سوره مومنون، آیه 8.</ref>  و به عهد خود وفادار است؛<ref>سوره بقره، آیه 177.</ref>  اهل اسراف نیست؛<ref>سوره اعراف، آیه 31.</ref>  روابط جنسی را در محدوده متعین و متعارف نگه‌داشته و زیاده‌روی نمی‌کند؛<ref>سوره مومنون، آیه 5-8.</ref>  سحرخیز است<ref>سوره آل عمران، آیه 17.</ref>  و وقت خود را هدر نداده<ref>سوره مومنون، آیه 3.</ref> و هر کاری را در وقت خودش انجام می‌دهد.<ref>سوره شرح، آیه 7.</ref>
==پانویس==
==پانویس==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
==منابع==
==منابع==
* قرآن کریم
* قرآن کریم
* پاک روان، مهدی و صادقی، مجید، کتاب جامع بهداشت عمومی، سایت جامع علوم پزشکی ایران، تاریخ درج مطلب: 29 اردیبهشت 1397.
* پاک‌روان، مهدی و صادقی، مجید، کتاب جامع بهداشت عمومی، سایت جامع علوم پزشکی ایران، تاریخ درج مطلب: 29 اردیبهشت 1397.
 
 
 
[[رده:ویکی‌زندگی]]
[[رده:ویکی‌زندگی]]
[[بهداشت روان]]
[[رده:بهداشت روان]]
[[رده:آموزه‌های دینی]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۹ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۱۴

بهداشت روان از منظر آیات قرآن؛ روان‌شناسی شخصیت سالم در قرآن.
بهداشت روان، دانش و هنری است که به افراد کمک می‌کند تا با ایجاد روش‌هایی صحیح از لحاظ روانی و عاطفی بتوانند با محیط خود سازگاری نموده و راه‌حل‌های مطلوب‌تری را برای حل مشکلات‌شان انتخاب نمایند. بهداشت روانی در تعریف سازمان جهانی بهداشت عبارت است از قابلیت ارتباط موزون و هماهنگ با دیگران، تغییر و اصلاح محیط فردی و اجتماعی و حل تضادها و تمایلات شخصی به طور منطقی، عادلانه و مناسب و به‌طور خلاصه؛ تأمین شدن سلامت روانی فردی و اجتماعی، پیشگیری از ابتلاء به اختلال روانی، درمان مناسب و بازتوانی آن.[۱]

سلامت روانی انسان یک امر مهم و اساسی در قرآن است. بهداشت روانی در قرآن یک هدف است که از دقت در موارد زیر می‌توان آن را درک کرد:
1. شرط سعادت و رستگاری اخروی، بهداشت روان است.[۲][۳][۴]
2. رشد عاطفی و عقلانی، موجب ایمان است.[۵][۶]
3. تثبیت اخلاق و روحیه مثبت با بخشش حاصل می‌شود.[۷]

گونه‌شناسی ویژگی‌های شخصیت

روان‌شناسان ویژگی‌های شخصیتی انسان را در سه گونه‌ی شناختی (cognitive)، عاطفی (emotional) و رفتاری (behavioral) دسته‌بندی کرده‌اند.

الف) ويژگی‌های شناختی؛ که چهار قسم‌اند:

1ـ شیوه‌های استنباط؛ در اين قسم بر اساس آموزه‌های قرآنی به گمان و ظن اعتنا نمی‌شود؛[۸] همچنين از شکاکیت و بدگمانی به دور است؛[۹] منطقی، تحلیلی و عقلانی است؛[۱۰] به دنبال کشف حقیقت از راه گفتگو و تحقیق است[۱۱] و با اصالت همراه است نه با اکثریت.[۱۲]

2ـ شناخت نسبت به مبدأ جهان؛ یک شخصیت سالم از نظر قرآن، خاستگاه واحدی برای جهان متصور است و آن خدایی است[۱۳] که دائما در حال اداره هستی است؛[۱۴] از اين‌رو فقط به خدا باید اتکاء داشت[۱۵] و به او اعتماد و تکیه کرد.[۱۶] او حامی درستی است و کسانی را که در راه درست باشند یاری می‌کند.[۱۷] خداوند تسلط کاملی به جهان دارد و از حد و اندازه همه چیز آگاه است.[۱۸] او قادر به انجام هر کاری است که اراده می‌کند،[۱۹] و به کسی حساب پس نمی‌دهد اما هر موجود دیگری باید در پیشگاه او پاسخ‌گو باشد.[۲۰] البته این همه قدرت موجب ظلم و ستم[۲۱] و انحراف او از حق نمی‌شود،[۲۲] بلکه او مهربانی را بر خود واجب کرده است.[۲۳] در وجود خدا اشتباه،[۲۴] زوال،[۲۵] خواب[۲۶] و غفلت[۲۷] راه ندارد.

3ـ شناخت نسبت به محیط؛ یک شخصیت سالم از نظر قرآن، دنیا را محل تلاش و کوشش و استفاده از منافع آن می‌داند[۲۸] و دل در گرو دنیا ندارد چون آن را مقدمه‌ای برای حیات ابدی در آخرت می‌داند.[۲۹] صاحب شخصیت سالم، بلایای دنیا را عاملی برای تکامل و امتحان الهی دانسته[۳۰] و نیک می‌داند که آن‌چه به‌ظاهر نیک است چه‌بسا شر باشد، و وقایع به‌ظاهر شر چه‌بسا خیر است[۳۱] و می‌داند هر مصیبت و مشکلی که برای انسان پیش می‌آید، از خود انسان ناشی شده و این مقتضای قضای الهی است.[۳۲] چنین شخصیتی قومیت و نژاد را موجب برتری بر دیگران نمی‌داند.[۳۳]

4ـ شناخت نسبت به خود؛ شخصیت سالم از نظر قرآن به محدودیت قدرت خود، آگاهی دارد و انتظارات خود را بر اساس آن، تنظيم می‌کند.[۳۴] او نسبت به شناخت خود بی‌تفاوت نیست،[۳۵] زندگی و حیات خود را پوچ و بیهوده ندانسته و برای رسیدن به هدف، سختی و رنج را لازمه زندگی دنیا می‌داند.[۳۶] چنین انسانی زندگی دنیا را دائمی نمی‌انگارد و زندگی پس از مرگ را به‌خوبی باور دارد.[۳۷]

ب) ویژگی‌های عاطفی؛

از نظر قرآن شخصیت سالم، برای شاد بودن، منتظر رفع مشکلات نمی‌ماند؛[۳۸] از خوبی‌ها ذوق‌زده و مغرور نمی‌گردد و به‌خاطر نداشته‌هایش ناامید نمی‌شود.[۳۹] چنین انسانی احساس امنیت و آرامش درونی خود را حفظ می‌کند؛[۴۰] در برابر ناملایمات خشم خود را فرومی‌نشاند و گذشت را پیشه می‌کند.[۴۱]

او به دیگران حسادت نمی‌ورزد[۴۲] و بر آنان برتری نمی‌جوید؛[۴۳] حس ارزشمند بودن را در خود زنده نگاه می‌دارد و از احساس حقارت به‌دور است؛[۴۴] نسبت به دیگران خیرخواه و مهربان است[۴۵] و پذیرش مرگ و پایان زندگی، او را دچار اضطراب نمی‌کند.[۴۶]

ج) ویژگی‌های رفتاری؛

در قرآن ویژگی‌های رفتاری زیادی برای یک شخصیت سالم بیان شده است؛ انسان بهره‌مند از شخصيت سالم درباره چیزی که نمی‌داند،[۴۷] اظهارنظر نمی‌کند؛ بدون پیش‌داوری، تحقیق را سرلوحه عملکرد خويش قرار می‌دهد؛[۴۸] از قوانین و حدود تبعیت می‌کند؛[۴۹] تا جایی که بتواند در پی اصلاح امور است[۵۰] و در تعامل با سایر انسان‌ها جانب انصاف را رعايت کرده و از کم‌فروشی و کم‌کاری پرهیز می‌کند.[۵۱]

چنین انسانی آسایش خود را به‌خاطر آسایش دیگران، کنار می‌گذارد؛[۵۲] در برابر ظالم، از مظلوم دفاع می‌کند؛[۵۳] بدی دیگران را به اندازه پاسخ می‌دهد؛[۵۴] به زندگی اجتماعی مایل است و از انزوا به‌دور است؛[۵۵] با دیگران مشورت می‌کند و از نظرات آنان بهره‌ می‌گيرد؛[۵۶] در امانت، خیانت نمی‌کند[۵۷] و به عهد خود وفادار است؛[۵۸] اهل اسراف نیست؛[۵۹] روابط جنسی را در محدوده متعین و متعارف نگه‌داشته و زیاده‌روی نمی‌کند؛[۶۰] سحرخیز است[۶۱] و وقت خود را هدر نداده[۶۲] و هر کاری را در وقت خودش انجام می‌دهد.[۶۳]

پانویس

  1. پاک‌روان و صادقی، کتاب جامع بهداشت عمومی، سایت جامع علوم پزشکی ایران، 29 اردیبهشت 1397، فصل 12 (بهداشت روان)، صفحه 1908.
  2. سوره شعراء، آیه 89-88.
  3. سوره فجر، آیه 27-30.
  4. سوره شمس، آیه 9-10.
  5. سوره بقره، آیه 186.
  6. سوره بقره، آیه 130.
  7. سوره بقره، آیه 265.
  8. سوره یونس، آیه 36؛ سوره اسراء، آیه 36.
  9. سوره حجرات، آیه12.
  10. سوره سبأ، آیه 46؛ سوره بقره، آیه73؛ سوره انفال، آیه 22.
  11. سوره زمر، آیه 18.
  12. سوره انعام، آیه116؛ سوره هود، آیه17.
  13. سوره زمر، آیه 62.
  14. سوره زمر، آیه 62؛ سوره انعام، آیه 164.
  15. سوره نساء، آیه 81.
  16. سوره شعراء، آیه 217.
  17. سوره هود، آیه 65.
  18. سوره حجز، آیه21؛ سوره قمر، آیه 49.
  19. سوره ابراهیم، آیه 27.
  20. سوره انبیاء، آیه 23.
  21. سوره نساء، آیه 40.
  22. سوره کهف، آیه 49.
  23. سوره انعام، آیه 12.
  24. سوره طه، آیه 52.
  25. سوره فرقان، آیه 58.
  26. سوره بقره، آیه 255.
  27. سوره مریم، آیه 64.
  28. سوره قصص، آیه 73.
  29. سوره توبه، آیه 38؛ سوره کهف، آیه 46.
  30. سوره بقره، آیه 155.
  31. سوره بقره، آیه 216.
  32. سوره حدید، آیه 22.
  33. سوره حجرات، آیه 13.
  34. سوره بقره، آیه 233.
  35. سوره مائده، آیه 105.
  36. سوره انشقاق، آیه 6.
  37. سوره عنکبوت، آیه 57؛ سوره بقره، آیه 28.
  38. سوره غافر، آیه 83.
  39. سوره حدید، آیه 23.
  40. سوره انعام، آیه 82.
  41. سوره آل عمران، آیه 134.
  42. سوره نساء، آیه 54.
  43. سوره یونس، آیه 183.
  44. سوره تین، آیه 4؛ سوره مومنون، آیه 14.
  45. سوره فتح، آیه 29.
  46. سوره بقره، آیه 156؛ سوره آل عمران، آیه 158.
  47. سوره نجم، آیه 28.
  48. سوره زمر، آیه 18.
  49. سوره نحل، آیه 128.
  50. سوره هود، آیه 88.
  51. سوره بقره، آیه 44؛ سوره هود، آیه 45.
  52. سوره حشر، آیه 9.
  53. سوره نحل، آیه 41.
  54. سوره نحل، آیه 126.
  55. سوره آل عمران، آیه 103.
  56. سوره شوری، آیه 38.
  57. سوره مومنون، آیه 8.
  58. سوره بقره، آیه 177.
  59. سوره اعراف، آیه 31.
  60. سوره مومنون، آیه 5-8.
  61. سوره آل عمران، آیه 17.
  62. سوره مومنون، آیه 3.
  63. سوره شرح، آیه 7.

منابع

  • قرآن کریم
  • پاک‌روان، مهدی و صادقی، مجید، کتاب جامع بهداشت عمومی، سایت جامع علوم پزشکی ایران، تاریخ درج مطلب: 29 اردیبهشت 1397.