شهدای روشنایی
![](http://commons.wikizendegi.com/w/images/thumb/3/33/Kabul-1-4.jpg/300px-Kabul-1-4.jpg)
شهدای روشنایی، قربانیان حملۀ انتحاری در میدان دهمزنگ کابل.
شهدای روشنایی، نامی است که برای اشاره به قربانیان حملۀ تروریستی بر راهپیمایی اعتراضی در میدان دهمزنگ کابل در تاریخ 2 خرداد 1395ش، به کار میرود. این نام، در میان بخشی از مردم افغانستان، به نماد عدالتطلبی، مبارزه با تبعیض سازمانیافته و مقاومت در برابر این تبعیض بدل شده است.
تاریخچه
شرکت آلمانی فِیشنر، طرح جامع۲۰ سالۀ انرژی افغانستان را تهیه و تأکید کرده بود که خط دوم برق ۵۰۰ کیلو ولتی وارداتی از کشور ترکمنستان به پایتخت افغانستان، از مسیر مناسب و کمخطر بامیان و میدان وَردَک، عبور کند،[۱] اما در 11 اردیبهشت 1395ش، هئیت دولت افغانستان، به ریاست محمد اشرف غنی، برخلاف طرح پیشنهادی این شرکت، مسیر سالنگ را برای عبور این خط برق، تصویب کرد.[۲] این تصمیم، با واکنش اعتراضی فعالان مدنی، استادان، دانشجویان، احزاب سیاسی و نمایندگان پارلمان مردم هزاره مواجه شد.[۳] آنها این تصمیم را تبعیض علیه ساکنان بامیان و میدان وردک دانستند که بیشتر از مردم هزاره هستند.[۴] کنشگران معترض، چندین بار در شهرهای مختلف افغانستان، راهپیماییهای اعتراضی برگزار کردند که بزرگترین آن در روز 27 اردیبهشت 1395ش بود.[۵]
جزئیات
بعد از اعتراضهای زیاد و عدم توجه دولت به خواستههای مردم، مبنی بر لغو تصمیم انتقال خط برق از سالنگ، در 2 مرداد 1395ش، راهپیمایی مسالمتآمیز مردمی در غرب کابل شکل گرفت.[۶] دولت، مسیرها و خیابانهای اصلی بهسمت مرکز شهر را با ایجاد موانع بست و تظاهرکنندگان بعد از اجتماع اولیه در مصلی شهید عبدالعلی مزاری، بهسمت میدان دهمزنگ رفته و در آنجا راهپیمایی کردند. وقتی مراسم اصلی و سخنرانیها به پایان رسید و معترضان خود را برای نصب خیمههای تحصن و اعتراض نامحدود آماده میکردند، صدای مهیب انفجار، همهجا را تاریک کرد.[۷] در این حملۀ فاجعهبار، بیش از 90 نفر از معترضان کشته و بیش از 400 نفر دیگر زخمی شدند.[۸] گروه داعش، مسئولیت رویداد را به عهده گرفت.[۹]
ویژگی
اکثر شهدای روشنایی، جوانهای تحصیل کرده و از شیعیان هزاره بودند.[۱۰]
واکنشها
نهادها و افراد بینالمللی این حمله را محکوم کردند و یوناما، نمایندگی سازمان ملل درافغانستان، آن را حملهای علیه افراد یک مذهب و قوم خاص دانست.[۱۱] محمد اشرف غنی، رئیسجمهور وقت افغانستان، این حمله را محکوم و یکشنبه ۳ مرداد را ماتم ملی اعلام کرد. همچنین، او دستور داد تا میدان «دهمزنگ» به «میدان شهداء» نامگذاری شود.[۱۲] معترضان و بازماندگان شهدای روشنایی، دولت افغانستان را مقصر اصلی در این حمله دانسته و خواستار تحقیق نهادهای بینالمللی دربارۀ این حادثۀ خونین شدند.[۱۳]
یادمانها
بیشتر شهدای روشنایی، روی تپهای در غرب کابل، در پای کوه قُورِیغ، دفن و این تپه بهنام گلزار شهدای جنبش روشنایی نامگذاری شد.[۱۴] همچنین قطعات بدن افراد گمنام در مصلی شهید مزاری به خاک سپرده و یادمان سنگی برای آن ساخته شد.[۱۵]
بازتابها
1. نماد عدالتخواهی
نام شهدای روشنایی، در میان مردم به نماد ماندگار عدالتخواهی و برابری بدل شد که بازتابدهندۀ خواستهای همگانی برای تأمین عدالت اجتماعی و حقوق شهروندی است.[۱۶]
2. شعر
شاعران زیادی در افغانستان، ایران و اروپا، ضمن اعتراض به این حادثه، احساسات خود را در قالب شعر بیان کردند.[۱۷] برای مثال، ابوطالب مظفری، از شعرای مشهور افغانستان نوشت:[۱۸]
خون سفید و سرخ و حبش هست در زمین | خون میدهیم و باز عطش هست در زمین | |
ضحاک پیر غازه طلب میکند ز ما | هر روز خون تازه طلب میکند ز ما | |
هی میکشند و بار دگر تازهایم ما | در مرگ از قدیم خوش آوازهایم ما | |
خون گلوی کیست برین سنگفرش داغ | اینک سزای آنکه طلب میکند چراغ | |
سر میبرند وای مگو شانهات کجاست | گیرم چراغ داد تو را خانهات کجاست | |
شهر تو کو، پناه تو کو، لشکر تو کو | قوم هزار پاره من! کشور تو کو | |
خواهر بگو هوای کدام شما چُم است | از خانه کدام شما روشنی گُم است | |
بخت بد کدام شما سرب و سنگ بود | نانآور کدام شما دهمزنگ بود | |
این تکه گوشت پاره دل نوبر تو نیست؟ | این لختهها شبیه سر شوهر تو نیست؟ | |
این پاره آستین به نظر آشنا نبود؟ | خواهر ببین! دو دست خود مرتضی نبود؟ |
موسیقی
عارف جعفری، شاعر و هنرمند آوازخوان افغانستانی، آهنگ «خون سفید» را بهیاد شهدای روشنایی ساخت که مورد استقبال قرار گرفت.[۱۹]
کتاب
سرودههای شاعران فارسیزبان دربارۀ شهدای روشنایی، در دو مجموعۀ شعر، در قالب کتاب، چاپ شده است:
- مجموعۀ اول با عنوان «هر روز خون تازه طلب میکند ز ما»، با تلاش علی یعقوبی و توسط انتشارات امیری در کابل؛
- مجموعۀ دوم با عنوان «فریاد روشنایی»، با تلاش محمدحسین فیاض و بشیر رحیمی ، توسط انتشارات تاک.[۲۰]
پانویس
- ↑ «مسیر مطمین برق سالنگ یا بامیان؟»، وبسایت روزنامۀ 8 صبح.
- ↑ «پشت پردهی شب اول و دوم اسد 1395 (فاجعه دهمزنگ)، به روایت عضو ارشد شورای عالی مردمی جنبش روشنایی»خبرگزاری شفقنا.
- ↑ «شش سال پس از حمله به جنبش روشنایی؛ تنها قبرستانی در کابل باقی مانده است »، وبسایت روزنامۀ صبح کابل.
- ↑ «جنبش روشنایی»، وبسایت ویکی شیعه.
- ↑ «پشت پردهی شب اول و دوم اسد 1395 (فاجعه دهمزنگ)، به روایت عضو ارشد شورای عالی مردمی جنبش روشنایی»خبرگزاری شفقنا.
- ↑ «جنبش روشنایی»، وبسایت ویکی شیعه.
- ↑ «ششمین سالیاد شهدای جنبش روشنایی؛ بزرگترین جنبش مدنی افغانستان چگونه سرکوب شد؟» خبرگزاری شفقنا.
- ↑ «ششمین سالیاد شهدای جنبش روشنایی؛ بزرگترین جنبش مدنی افغانستان چگونه سرکوب شد؟» خبرگزاری شفقنا.
- ↑ «اعلام یک روز ماتم ملی برای شهدای جنبش روشنایی»، وبسایت خبرنامه.
- ↑ «ششمین سالیاد شهدای جنبش روشنایی؛ بزرگترین جنبش مدنی افغانستان چگونه سرکوب شد؟» خبرگزاری شفقنا.
- ↑ «جنبش روشنایی»، وبسایت ویکی شیعه.
- ↑ «اعلام یک روز ماتم ملی برای شهدای جنبش روشنایی»، وبسایت خبرنامه.
- ↑ «شش سال پس از حمله به جنبش روشنایی؛ تنها قبرستانی در کابل باقی مانده است»، وبسایت روزنامۀ صبح کابل.
- ↑ لعلی، «پنج سال پس از جنبش روشنایی؛ ما به تنهایی عادت نداریم، گورهای ما همه دستهجمعی است»، وبسایت روزنامۀ صبح کابل.
- ↑ لعلی، «پنج سال پس از جنبش روشنایی؛ ما به تنهایی عادت نداریم، گورهای ما همه دستهجمعی است»، وبسایت روزنامۀ صبح کابل.
- ↑ لعلی، «پنج سال پس از جنبش روشنایی؛ ما به تنهایی عادت نداریم، گورهای ما همه دستهجمعی است»، وبسایت روزنامۀ صبح کابل.
- ↑ «فریاد روشنایی»؛ سرودههای فارسیزبانان برای شنبه سیاه کابل»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «تسلیت برهمه بازماندگان شهدای جنبش روشنایی»، وبلاگ صدای عدالت
- ↑ «خون سفید» اجرایی از عارف جعفری به یاد شهدای کابل»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «فریاد روشنایی؛ سرودههای فارسیزبانان برای شنبه سیاه کابل»، خبرگزاری تسنیم.
منابع
- «اعلام یک روز ماتم ملی برای شهدای جنبش روشنایی»، وبسایت خبرنامه، تاریخ درج مطلب: 2 مرداد 1395ش.
- «جنبش روشنایی»، وبسایت ویکی شیعه، تاریخ بازدید: 21 آذر 1401ش.
- «ششمین سالیاد شهدای جنبش روشنایی؛ بزرگترین جنبش مدنی افغانستان چگونه سرکوب شد؟» خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: 2 مرداد 1401ش.
- «فریاد روشنایی؛ سرودههای فارسیزبانان برای شنبه سیاه کابل»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 1 شهریور 1395ش.
- «پشت پردهی شب اول و دوم اسد 1395 (فاجعه دهمزنگ)، بهروایت عضو ارشد شورای عالی مردمی جنبش روشنایی»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: 31 تیر 1396ش.
- «تسلیت بر همه بازماندگان شهدای جنبش روشنایی»، وبلاگ صدای عدالب، تاریخ درج مطلب: 7 مرداد 1395ش.
- «خون سفید، اجرایی از عارف جعفری بهیاد شهدای کابل»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 5 مرداد 1395ش.
- «شش سال پس از حمله به جنبش روشنایی؛ تنها قبرستانی در کابل باقی مانده است»، وبسایت روزنامۀ صبح کابل، تاریخ درج مطلب: 2 مرداد 1401ش.
- لعلی، اسماعیل، «پنج سال پس از جنبش روشنایی؛ ما به تنهایی عادت نداریم، گورهای ما همه دستهجمعی است»، وبسایت روزنامۀ صبح کابل، تاریخ درج مطلب: 2 مرداد 1401ش.
- «مسیر مطمین برق سالنگ یا بامیان؟»، وبسایت روزنامۀ 8 صبح، تاریخ درج مطلب: 2 حمل 1394ش.