خشخاش
![](http://commons.wikizendegi.com/w/images/thumb/c/c2/%D8%AE%D8%B4%D8%AE%D8%A7%D8%B4.jpg/300px-%D8%AE%D8%B4%D8%AE%D8%A7%D8%B4.jpg)
خشخاش؛ گیاه دارویی مسکن و شادیآور.
خشخاش، با نام محلی، کوکنار و تُورتُوری، گیاهی از خانوادۀ شقایقیان است. ارتفاع این گیاه علفیِ یکساله به یک تا دو متر میرسد. خشخاش دارای ساقهای روبه بالا بوده و بدون کرک است و برگهایی به رنگ سبزِ غبارآلود دارد. گلهای درشت و زیبای آن، در انواع مختلف، به رنگهای متفاوت ولی بیشتر به رنگ سفید ارغوانی دیده میشود. میوۀ آن کپسولمانند است و درون آن تخمهای خشخاش قرار دارد. این گیاه خاصیتهای فراوانی دارد و برای درمان بسیاری از بیماریها از آن استفاده میشود، ولی با این حال ریشه، برگ و شیرۀ آن که تریاک از آن تهیه میشود، سمی بوده و از آن برای تهیۀ داروهایی مانند مورفین و مسکنها استفاده میشود.
تاریخچۀ خشخاش
اولین اسناد تاریخی دربارۀ کشت این گیاه مربوط به دوران سومریان است که از آن بهعنوان دارو و مادهای نشاطآور استفاده میکردند. طبق اسناد بهدست آمده حدود ۹۰۰ سال قبل، پزشکان عرب، تریاک را بهعنوان مادهای اعتیادآور معرفی کردهاند.
در سال ۱۸۰۳م مورفین و در سال ۱۸۷۴م هروئین از تریاک استخراج شد. شرکت بایر آلمان اولین شرکتی بود که از مورفین دارویی تهیه کرد که بهعنوان داروی ضد سرفه، تسکیندهنده و درمان دردهای سینه مصرف میشد. بعد از مدتی به اثرات اعتیادآور آن پی بردند. در همین زمان مشخص شد که مشتقات مورفین دارای آثار ضد سرفه، ضد اسهال و ضد درد است.[۱]
فواید خشخاش
بهترین و مهمترین مزایای خشخاش عبارتاند از:
- بهبود باروری زنان[۲] و سلامت جنسی آنها؛[۳]
- افزایش هضم غذا؛[۴]
- درمان بیخوابی و آرامبخش؛[۵]
- درمان زخمهای دهان [۶] و خنککنندۀ بدن؛ [۷]
- تقویت و افزایش انرژی و همچنین کمک به جذب کلسیم در بدن؛
- بهبود سلامت مغز و کاهشدهندۀ اختلال شناختی؛
- تقویت استخوانها؛
- کاهش فشارخون و تنظیم آن؛
- تقویت سیستم ایمنی بدن؛
- کاهش کلسترول و کمک به بهبود سلامت قلب؛
- درمان دیابت؛
- بهبود سلامت چشم و بینایی؛
- مبارزه با تومورها و جلوگیری از سرطان؛[۸]
- درمان سنگ کلیه؛
- بهبود عملکرد تیروئید؛
- دارای اثرات ضد درد؛
- سلامت پوست و مرطوبکننده و پاککنندۀ آن؛
- درمان اگزما و التهاب؛
- درمان شورۀ سر و تقویت رشد مو؛
- درمان آسم و تنفس بهتر؛
- جلوگیری از سرفه و سردرد ناشی از آن و همچنین کاهش خلط؛
- کاهش گلودرد و التهاب؛
- جلوگیری از کمخونی و سرگیجههای غیر منتظره؛[۹]
عوارض و اثرات جانبی خشخاش
با وجود مزایای زیاد دانههای خشخاش، برخی عوارض نیز برای آن ذکر شده است مانند:
- آلرژی؛
- استفراغ؛
- ورم چشم؛
- قرمزی پوست؛
- مشکلات تنفسی؛[۱۰]
روش نگهداری و ذخیرهسازی دانههای خشخاش
برای ذخیره و نگهداری دانههای خشخاش، برای مدت طولانی بهتر است آن را در فضایی خنک، خشک و تاریک، و در ظرف دربسته نگهداری کرد.[۱۱]
انواع خشخاش
دو نوع خشخاش دانهسفید و دانهسیاه وجود دارد که با نامهای دیگری مثل کوکنار، خشخاش اسود، خشخاش بُستانی و خشخاش بَرّی نیز شناخته میشود.[۱۲]
خواص خشخاش در طب سنتی
با توجه به طبع سرد و خشک خشخاش، این ماده خوابآور بوده و اخلاط کثیف بدن افراد صفراوی مزاج را رقیق میکند، همچنین نوعی مخدر برای اعصاب متلاطم است، ضد اسهال بوده و اگر با عسل مصرف شود خشونت سرفۀ گرم، خشک و خونی را از بین میبرد. این گیاه همچنین سوزش مثانه را رفع میکند و میزان دفع مدفوع را افزایش داده و از یبوست جلوگیری میکند. به علت سمیبودن ریشه، برگ و شیرۀ خشخاش که تریاک از آن تهیه میشود، لازم است مصرف آن زیر نظر متخصص باشد.[۱۳]
کاربردهای دانۀ خشخاش
علاوه بر استفادۀ دارویی از دانۀ خشخاش، در فرهنگهای گوناگون از این دانه بهصورت خشک و بوداده یا تر در آشپزی و شیرینیپزی نیز استفاده میشود. قاووت خشخاش، یکی از خوراکیهای معروف، بسیار مفید و پر انرژی است که با دانه خشخاش تهیه میشود و در ترکیب آن خشخاش، سیاهدانه، کنجد، هلسبز و شکر بهکار میرود.[۱۴]
کاربردهای روغن خشخاش
خشخاش عمدتاً مصرف خوراکی داشته و بهخاطر طبیعت سرد و خشک آن مزهای تلخ دارد و در داروسازی نیز به صورت استعمال خارجی و داخلی کاربردهای فراوانی دارد.[۱۵]
عوارض احتمالی
در صورت مداومت استعمال روغن خشخاش بر ناحیۀ پشت گردن، باعث کند شدن فعالیت عصبی و کاهش حافظه میشود.[۱۶]
مناطق کاشت خشخاش
![](http://commons.wikizendegi.com/w/images/thumb/1/18/%DA%AF%DB%8C%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D8%B4%D8%AE%D8%A7%D8%B4.jpg/300px-%DA%AF%DB%8C%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D8%B4%D8%AE%D8%A7%D8%B4.jpg)
خشخاش، گیاه بومی آسیای صغیر است در مناطق گرم رشد میکند و بیشتر در کشورهای افغانستان، ترکیه، هندوستان و چین کشت میشود.[۱۷] خشخاش در ایران نیز کشت میشد، اما سالها است که کشت آن ممنوع شده است. بهترین نواحی کشت خشخاش در ایران استانهای فارس، خراسان، آذربایجان، بختیاری، خوزستان و لرستان است.[۱۸]
بهترین زمان کشت خشخاش
کاشت خشخاش بهوسیله بذر انجام ميشود و کمترین درجه حرارتی که براي جوانهزدن آن لازم است ۳ تا ۴ درجۀ سانتيگراد است. خشخاش در مناطق خيلي سرد، در بهار و در مناطق معتدل در پاييز كشت میشود.[۱۹] طول دوره رشد گياهانی که در فصل بهار کشت میشوند 120 تا 160 روز است.[۲۰]
فصل کشت خشخاش در ایران
در ایران، كشت بهارۀ خشخاش را ميتوان از بهمن تا فروردين انجام داد؛ یعنی زمانیکه خاك از حالت انجماد زمستاني خارج شده باشد و زمان مناسب براي كشت پاييزۀ آن اوايل پاييز است.[۲۱]
پانویس
- ↑ صدیقی، «خواص گل و تخم خشخاش»، وبسایت آشا ارگانیک.
- ↑ «خواص خشخاش و فواید باورنکردنی درمانی آن + ماسک پوست و مو خشخاش»، وبسایت نمناک.
- ↑ «معرفی گل خشخاش و خواص خشخاش + طرز تهیه قاووت خشخاش»، وبسایت ستاره.
- ↑ «خواص خشخاش و فواید باورنکردنی درمانی آن + ماسک پوست و مو خشخاش»، وبسایت نمناک.
- ↑ «معرفی گل خشخاش و خواص خشخاش + طرز تهیه قاووت خشخاش»، وبسایت ستاره.
- ↑ «خواص خشخاش و فواید باورنکردنی درمانی آن + ماسک پوست و مو خشخاش»، وبسایت نمناک.
- ↑ «معرفی گل خشخاش و خواص خشخاش + طرز تهیه قاووت خشخاش»، وبسایت ستاره.
- ↑ «خواص خشخاش و فواید باورنکردنی درمانی آن + ماسک پوست و مو خشخاش»، وبسایت نمناک.
- ↑ «معرفی گل خشخاش و خواص خشخاش + طرز تهیه قاووت خشخاش»، وبسایت ستاره.
- ↑ «معرفی گل خشخاش و خواص خشخاش + طرز تهیه قاووت خشخاش»، وبسایت ستاره.
- ↑ «خواص خشخاش و فواید باورنکردنی درمانی آن + ماسک پوست و مو خشخاش»، وبسایت نمناک.
- ↑ «معرفی گل خشخاش و خواص خشخاش + طرز تهیه قاووت خشخاش»، وبسایت ستاره.
- ↑ «خشخاش گیاهی سحرآمیز!»، وبسایت طبایع.
- ↑ . «معرفی گل خشخاش و خواص خشخاش + طرز تهیه قاووت خشخاش»، وبسایت ستاره.
- ↑ «خواص گیاه خشخاش | گیاهی با خواص متعدد که هم میکشد هم مداوا میکند»، وبسایت ایران کازمد.
- ↑ «خواص گیاه خشخاش | گیاهی با خواص متعدد که هم میکشد هم مداوا میکند»، وبسایت ایران کازمد.
- ↑ «کاشت داشت برداشت خشخاش»، وبسایت سماتک.
- ↑ «خشخاش گیاهی سحرآمیز! »، وبسایت طبایع.
- ↑ «کاشت داشت برداشت خشخاش»، وبسایت سماتک.
- ↑ «معرفی گل خشخاش و خواص خشخاش + طرز تهیه قاووت خشخاش»، وبسایت ستاره.
- ↑ «کاشت داشت برداشت خشخاش»، وبسایت سماتک.
منابع
- «خشخاش گیاهی سحرآمیز! »، وبسایت طبایع، تاریخ بازدید: 1 آبان 1401ش.
- «خواص خشخاش و فواید باورنکردنی درمانی آن + ماسک پوست و مو خشخاش»، وبسایت نمناک، تاریخ بازدید: 7 بهمن 1401ش.
- «خواص گیاه خشخاش | گیاهی با خواص متعدد که هم میکشد هم مداوا میکند»، وبسایت ایران کازمد، تاریخ درج مطلب: بازدید: 7 بهمن 1401ش.
- صدیقی، «خواص گل و تخم خشخاش»، وبسایت آشا ارگانیک، تاریخ درج مطلب: ۳۱ تیر ۱۳۹۸ش.
- «کاشت داشت برداشت خشخاش»، وبسایت سماتک، تاریخ بازدید: 7 بهمن 1401ش.
- «معرفی گل خشخاش و خواص خشخاش + طرز تهیه قاووت خشخاش»، وبسایت ستاره، تاریخ بهروز رسانی: 28 شهریور 1400ش.